Wil jij verhuizen met je kind? Dit zijn de spelregels

Jij wilt een nieuw leven beginnen. Maar je kind woont ook bij de andere ouder.

Nieuwe baan in een andere stad. Een nieuwe partner die ergens anders woont. Of gewoon de behoefte aan een frisse start. Na een scheiding zijn verhuisplannen begrijpelijk. Maar zodra er kinderen in het spel zijn met gezamenlijk gezag wordt het een stuk ingewikkelder. De andere ouder hoeft het er niet mee eens te zijn. En dat recht heeft hij of zij ook.

Hoe werkt dat juridisch? En wat weegt de rechter mee als ouders er onderling niet uitkomen? De Hoge Raad gaf op 25 april 2008 een richtinggevend antwoord.

Wat speelde er in deze zaak?

Een moeder wilde na haar scheiding met haar twee jonge kinderen naar Zwitserland verhuizen. Haar nieuwe echtgenoot woonde daar, ze was zwanger van hem en wilde haar gezinsleven opbouwen op de plek waar haar man al woonde. De vader van de kinderen was het er niet mee eens.

Zowel de rechtbank als het gerechtshof wees het verzoek van de moeder af. Het hof keek daarbij vrijwel uitsluitend naar het belang van de kinderen: zij hadden intensief contact met hun vader, waren nog jong, en een verhuizing naar Zwitserland zou dat contact sterk beperken.

De moeder ging in cassatie. En de Hoge Raad greep in.

Wat oordeelde de Hoge Raad

Het hof gebruikte  een te smalle blik. Het belang van het kind is een zwaarwegende factor, maar het is niet het enige dat telt. De rechter moet álle betrokken belangen meewegen. Ook die van de verhuizende ouder en diens nieuwe gezinssituatie.

In dit geval was het hof volledig voorbijgegaan aan het nieuwe huwelijk van de moeder, haar zwangerschap en de betekenis daarvan voor haar leven. Dat was een fout. De Hoge Raad vernietigde de uitspraak en verwees de zaak naar een ander hof voor een nieuwe, volledige beoordeling.

De kern van de boodschap: een verhuisverzoek is geen eenvoudige rekensom waarbij het belang van het kind automatisch wint. Het is een afweging van meerdere belangen, waarbij de rechter maatwerk moet leveren.

Welke factoren spelen een rol als je wilt verhuizen met je kind?

Uit deze uitspraak, en de rechtspraktijk die erop volgde, zijn een aantal criteria te destilleren die rechters meewegen bij verhuisconflicten:

• De reden voor de verhuizing. Is er een serieuze aanleiding, zoals werk, een nieuwe partner of gezinshereniging? Of is de verhuizing vooral bedoeld om de andere ouder op afstand te houden?
• De gevolgen voor het contact met de achterblijvende ouder. Hoe verder weg, hoe zwaarder dit weegt. Een verhuizing naar de andere kant van het land is anders dan een verhuizing naar het buitenland.
• De leeftijd van de kinderen en hun sociale wortels. Jonge kinderen zijn kwetsbaarder voor grote veranderingen. Oudere kinderen hebben hechte vriendschappen, school en sport — dat telt allemaal mee.
• De kwaliteit van de omgangsregeling en hoe die na verhuizing kan worden voortgezet. Kan de huidige regeling in aangepaste vorm worden gecontinueerd? Of valt het contact feitelijk weg?
• De belangen van de verhuizende ouder. Een nieuw huwelijk, gezinsuitbreiding of een concrete carrièrekans zijn geen bijzaken. Ze tellen volwaardig mee in de afweging.
• De mate van co-ouderschap. Hoe meer de zorg gelijk is verdeeld, hoe groter de impact van een verhuizing en hoe moeilijker het vaak is om toestemming te krijgen.

Wat als de andere ouder geen toestemming geeft voor verhuizing

Bij gezamenlijk gezag heb je de instemming van de andere ouder nodig voor een verhuizing die invloed heeft op het hoofdverblijf van het kind. Weigert die ouder? Dan kun je de rechtbank vragen de weiegering van toestemming te vervangen op grond van artikel 1:253a BW.

De rechtbank maakt dan een zelfstandige afweging. Ze kijkt niet alleen of de weigering van de andere ouder redelijk is, maar ook of jouw verhuisplannen in het totaalplaatje gerechtvaardigd zijn.

Belangrijk: de rechter beslist niet in abstracte termen. Elk detail telt. Een goed onderbouwd verzoek, met concrete plannen voor de zorgregeling na de verhuizing, een haalbaar reisschema en inzicht in de situatie van het kind, maakt een wezenlijk verschil.

Wat doe je als je wilt verhuizen met je kind en de andere ouder niet meewerkt?

Heb jij verhuisplannen en ben je bang dat de andere ouder niet meewerkt? Of wil de andere ouder juist verhuizen en voel jij dat het contact met je kind op het spel staat? In beide gevallen is het verstandig om vroeg juridisch advies in te winnen. Goede voorbereiding is daarbij geen luxe, maar noodzaak.

Uitspraak

Deze blogpost is gebaseerd op ECLI:NL:HR:2008:BC5901.

Veelgestelde vragen

1. Heb ik toestemming nodig van de andere ouder als ik wil verhuizen met mijn kind?

Ja, bij gezamenlijk gezag heb je de instemming van de andere ouder nodig voor een verhuizing die invloed heeft op het hoofdverblijf van je kind. Dit geldt ook als je maar een paar kilometer wil verhuizen

2. Is er een maximale afstand die ik mag verhuizen?

Nee, er bestaat geen wettelijke kilometergrens. Of een verhuizing is toegestaan, hangt af van de omstandigheden. De impact op het contact met de andere ouder is daarbij leidend.

3. Wat als ik alleen het gezag heb over mijn kind?

Bij eenhoofdig gezag heb je geen toestemming van de andere ouder nodig, maar je bent wel verplicht hem of haar te informeren over een verhuizing. De verhuizing mag de band van het kind met de andere ouder niet schaden. Gebeurt dat toch, dan kan de rechter maatregelen opleggen, zoals een verplichting om terug te verhuizen.

4. Wat zijn de gevolgen als ik zonder toestemming verhuis?

De rechter kan je verplichten terug te verhuizen, of het hoofdverblijf van het kind overdragen aan de andere ouder. Verhuizen naar het buitenland zonder toestemming kan zelfs als internationale kinderontvoering worden aangemerkt.

5. Wat kan ik doen als de andere ouder geen toestemming voor verhuizing geeft? 

Je kunt de rechtbank vragen de toestemming te vervangen via artikel 1:253a BW. De rechter maakt dan een zelfstandige afweging op basis van alle betrokken belangen en niet alleen op basis van de weigering van de andere ouder.

6. Mag ik met mijn kind naar het buitenland verhuizen? 

Rechters zijn hier vaak terughoudend in, omdat grote afstand het contact met de achterblijvende ouder sterk beperkt. Bij gezamenlijk gezag is schriftelijke toestemming van de andere ouder of vervangende toestemming van de rechter verplicht.