Pensioen verdelen bij scheiding: het complete stappenplan

Pensioen verdelen bij scheiding is één van de meest onderschatte onderwerpen tijdens een echtscheiding. Je denkt aan de woning, de kinderen, de auto. Het pensioen wordt bijna altijd vergeten. En dat is een dure vergissing.

Pensioenvermogen is, na de eigen woning, vaak het grootste vermogensbestanddeel dat partners samen hebben opgebouwd. Het gaat soms om tienduizenden, soms honderdduizenden euro’s. Toch krijgt het bij veel scheidingen pas op het allerlaatste moment aandacht, of helemaal niet. In dit stappenplan lees je hoe je pensioen bij scheiding correct verdeelt en welke valkuilen je echt moet kennen.

Stap 1: Breng je pensioengegevens in kaart

Zodra de beslissing om te scheiden is genomen, begin je met verzamelen. Je wilt een volledig beeld hebben van:

• Ouderdomspensioen: het pensioen dat je zelf opbouwt via je werkgever of als zelfstandige.
• Partnerpensioen: de uitkering die jij ontvangt als jouw ex-partner overlijdt.
• Lijfrentes en andere pensioenvoorzieningen, zoals bankspaarproducten of private pensioenregelingen.

Deze informatie vraag je op bij pensioenfondsen en verzekeraars. Een groot deel staat ook op mijnpensioenoverzicht.nl.

Stap 2: Ken de Wet VPS

De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wet VPS) bepaalt dat het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd in principe gelijk wordt verdeeld. Dit heet pensioenverevening.

De standaardregel: ieder de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen. Partijen kunnen hiervan afwijken (meer of minder verdelen, of helemaal niet verdelen), als ze dat schriftelijk vastleggen.

Belangrijk: het partnerpensioen is niet automatisch geregeld. Of jij als ex-partner recht hebt op partnerpensioen bij overlijden van je ex, hangt af van de specifieke pensioenregeling. Laat dit altijd controleren.

Stap 3: Verevening of conversie? Maak een bewuste keuze

Bij pensioen verdelen bij scheiding heb je twee hoofdopties:

Verevening

Je ex-partner ontvangt een deel van jouw pensioenuitkering zodra jij met pensioen gaat. De pensioenrechten blijven met elkaar verbonden: als jij eerder overlijdt, stopt de uitkering aan je ex (tenzij er bijzonder partnerpensioen is afgesproken). Jullie financiële levens blijven deels gekoppeld.

Conversie

De pensioenuitvoerder splitst het opgebouwde pensioen op het moment van scheiding. Ieder krijgt een eigen, zelfstandig pensioenrecht. Geen afhankelijkheid meer van de ander. Geen gedoe als je ex hertrouwt of eerder overlijdt.

Let op: vanaf 2027 wordt conversie de standaardmethode onder de nieuwe pensioenwet. Voor scheidingen die nu plaatsvinden is het verstandig om goed na te denken over welke methode bij jullie situatie past en dit schriftelijk vast te leggen.

Kies je bewust voor géén verdeling? Dan moet je dat ook expliciet afspreken en vastleggen.

Stap 4: Handel binnen de twee-jaarstermijn

Dit is het punt waar het het meest misgaat: je moet binnen twee jaar na de echtscheiding actie ondernemen.

Wil je aanspraak maken op het ouderdomspensioen van je ex-partner? Dan moet je een mededelingsformulier indienen bij de pensioenuitvoerder(s). Doe je dat niet binnen twee jaar, dan verlies je je recht op uitbetaling rechtstreeks door de pensioenuitvoerder. Je bent dan afhankelijk van je ex om het geld te ontvangen.

Die termijn van twee jaar gaat in op de datum van inschrijving van de echtscheiding in de registers van de burgerlijke stand. Niet de datum van het vonnis, maar de datum van inschrijving.

Zet deze datum direct in je agenda en neem tijdig contact op met een advocaat of mediator.

Stap 5: Leg alles vast in het echtscheidingsconvenant

Alle afspraken over pensioen horen thuis in het echtscheidingsconvenant. Maak daarin expliciet:

• Of jullie kiezen voor verevening of conversie.
• Welk deel van het pensioen wordt verdeeld (standaard 50/50 of anders).
• Wat er geregeld is voor het partnerpensioen bij overlijden.
• Wie de mededeling bij de pensioenuitvoerder indient en wanneer.

Vage afspraken leiden tot conflicten. Een eenduidige, schriftelijke vastlegging voorkomt dat.

Wat doe je nu?

Ga je scheiden of ben je al bezig met de scheiding? Zorg dat pensioen hoog op de agenda staat, niet als sluitpost. Het gaat om jouw financiële toekomst op lange termijn. Laat je adviseren over de keuze tussen verevening en conversie, en zorg dat de mededeling tijdig bij de pensioenuitvoerder wordt ingediend.

Een paar uur goede begeleiding nu kan je over twintig jaar duizenden euro’s schelen.

Veelgestelde vragen over pensioen verdelen bij scheiding

Hoe wordt pensioen verdeeld bij scheiding?

Standaard wordt het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd op grond van de Wet VPS 50/50 verdeeld (pensioenverevening). Je kunt hier in onderling overleg schriftelijk van afwijken: meer, minder of helemaal niet verdelen.

Wat is het verschil tussen pensioenverevening en conversie?

Bij verevening krijgt je ex-partner pas uitbetaling als jij met pensioen gaat en blijven jullie rechten gekoppeld. Bij conversie wordt het pensioen op moment van scheiding gesplitst tot een zelfstandig recht: geen afhankelijkheid van elkaars leven of leeftijd.

Welke termijn geldt voor pensioenverdeling na scheiding?

Je hebt twee jaar na inschrijving van de echtscheiding bij de burgerlijke stand om een mededelingsformulier in te dienen bij de pensioenuitvoerder. Doe je dat te laat, dan verlies je het recht op rechtstreekse uitbetaling.

Wat gebeurt er met het partnerpensioen bij scheiding?

Partnerpensioen is niet automatisch geregeld bij scheiding. Of er een bijzonder partnerpensioen ontstaat voor de ex-partner hangt af van de pensioenregeling. Vraag dit altijd expliciet na bij de pensioenuitvoerder en leg het vast in het convenant.

Kan ik afzien van pensioenverdeling bij scheiding?

Ja, maar alleen als je dat samen schriftelijk afspreekt, bij voorkeur in het echtscheidingsconvenant of in huwelijkse voorwaarden. Zonder uitdrukkelijke afspraak geldt de standaard 50/50-verdeling van de Wet VPS.