Biologisch of juridisch vaderschap vaststellen: wat is het verschil en wat past bij u?

Heeft u een kind gekregen met iemand met wie u nooit een relatie heeft gehad? Of bent u uit elkaar gegaan voordat uw kind werd geboren? Of bent u na de geboorte van het kind gedurende de relatie om welke reden dan ook hiervoor niet naar het gemeentehuis geweest. Dan kan het zijn dat de biologische vader uw kind nooit heeft erkend. Misschien wilt u dat hij wel financieel bijdraagt aan de opvoeding van uw kind, maar twijfelt u of u ook wilt dat hij juridisch gezien de vader wordt met alle rechten en plichten die daarbij horen.

In deze blog leg ik uit wat het verschil is tussen het vaststellen van biologisch ouderschap (waarbij de vader alleen een onderhoudsplicht krijgt) en het vaststellen van juridisch vaderschap (waarbij een volledige familierechtelijke band ontstaat). Zo kunt u een weloverwogen keuze maken die past bij uw situatie en die van uw kind.

Twee wegen, twee verschillende uitkomsten

Wanneer de biologische vader uw kind niet heeft erkend, zijn er in principe twee mogelijkheden om hem toch verantwoordelijkheid te laten nemen in de verzorging en opvoeding:

1. Alleen biologisch ouderschap vaststellen

De vader wordt dan gekwalificeerd als “verwekker” en krijgt een onderhoudsplicht. Er ontstaat echter geen volledige familierechtelijke band tussen vader en kind. Dit betekent dat hij financieel moet bijdragen (kinderalimentatie), maar verder geen rechten heeft op omgang of gezag.

2. Juridisch vaderschap vaststellen

De vader wordt dan voor de wet volledig erkend als vader, met alle rechten en plichten die daarbij horen. Dit gaat verder dan alleen een financiële bijdrage: er ontstaat een volledige juridische band tussen vader en kind.

Welke weg u kiest, hangt af van wat u wilt bereiken en welke rol u de biologische vader in het leven van uw kind wilt geven. Beide opties hebben hun eigen juridische gevolgen, en het is belangrijk om deze goed te begrijpen voordat u een beslissing neemt.

Optie 1: Alleen biologisch ouderschap vaststellen (verwekker)

Wat houdt dit in?

Als u alleen het biologisch ouderschap wilt vaststellen, vraagt u de rechter niet om de vader juridisch als vader te erkennen. In plaats daarvan vraagt u de rechter om vast te stellen dat de man de biologische vader (verwekker) is en hem daarom een onderhoudsplicht op te leggen.

De vader krijgt dan de status van “verwekker”. Dit betekent dat hij verplicht is om financieel bij te dragen aan de verzorging en opvoeding van uw kind, maar dat er verder geen familierechtelijke band ontstaat. Hij wordt niet de juridische vader en heeft dus ook geen verdere rechten of plichten jegens uw kind. 

Wat zijn de gevolgen?

Wanneer de rechter vaststelt dat de man de verwekker is van uw kind, heeft dit de volgende juridische gevolgen:

Financiële verplichting

De verwekker moet kinderalimentatie betalen, alsof hij de juridische ouder zou zijn. Deze verplichting geldt zolang het kind geen juridische vader heeft. Als uw kind op een later moment alsnog door iemand anders wordt erkend (bijvoorbeeld een nieuwe partner), komt de onderhoudsplicht van de verwekker in beginsel te vervallen. 

Geen verdere rechten of plichten

Omdat er geen volledige familierechtelijke betrekking ontstaat, heeft de verwekker geen gezagsrechten en geen recht op omgang met het kind. Het kind erft ook niet van de verwekker, en de achternaam van het kind blijft ongewijzigd. De verwekker blijft juridisch gezien een buitenstaander, met uitzondering van zijn financiële verplichting. Uw kind kan uiteindelijk wel zelf beslissen of hij of zij alsnog op een later moment het juridisch vaderschap van de verwekker laat vaststellen. 

Wanneer is deze optie geschikt?

Deze optie is geschikt als u wilt dat de biologische vader financieel bijdraagt aan de opvoeding van uw kind, maar u niet wilt dat hij verder betrokken raakt bij het leven van uw kind. De verwekker krijgt hierdoor namelijk geen recht op omgang of gezamenlijk ouderlijk gezag. 

Optie 2: Juridisch vaderschap vaststellen

Wat houdt dit in?

Als u het juridisch vaderschap wilt vaststellen, vraagt u de rechter om de biologische vader officieel te erkennen als de juridische vader van uw kind. Dit betekent dat er een volledige familierechtelijke band ontstaat tussen vader en kind, met alle rechten en plichten die daarbij horen. 

Wat zijn de gevolgen?

Wanneer de rechter het juridisch vaderschap vaststelt, heeft dit verstrekkende juridische gevolgen:

Volledige familierechtelijke betrekking

De vader wordt voor de wet volledig erkend als vader. Deze erkenning werkt terug tot het moment van de geboorte van het kind.

Financiële verplichting

De vader wordt onderhoudsplichtig en moet kinderalimentatie betalen. Deze verplichting blijft bestaan, ook als u een nieuwe relatie aangaat. Een nieuwe partner kan echter niet langer het kind erkennen, aangezien het kind bij deze optie al twee juridische ouders heeft. 

Erfenis
Het kind erft van de vader. Dit betekent dat uw kind bij overlijden van de vader aanspraak kan maken op een deel van de nalatenschap. 

Gezag en omgang

De vader kan aanspraak maken op omgang met het kind. Hij kan in de toekomst ook gezamenlijk gezag aanvragen, hoewel dit niet automatisch gebeurt bij gerechtelijke vaststelling van het vaderschap. 

Achternaam
De achternaam van het kind kan eventueel worden gewijzigd naar die van de vader, als u dit wenst. 

Wanneer is deze optie geschikt?

Deze optie is geschikt als u vindt dat uw kind recht heeft op een volledige juridische band met zijn of haar biologische vader. Misschien vindt u het belangrijk dat uw kind kan erven van de vader, of staat u open voor (toekomstige) omgang tussen vader en kind. Ook kan het zijn dat u vindt dat de vader niet alleen financieel, maar ook emotioneel en juridisch verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn kind. 

Belangrijk om te weten

Termijn voor moeder

Als moeder heeft u vijf jaar na de geboorte van uw kind de tijd om het juridisch vaderschap vast te laten stellen. Als u pas later achter de identiteit of verblijfplaats van de vader komt, heeft u vijf jaar vanaf dat moment. Voor uw kind geldt deze termijn niet: uw kind kan op elk moment in zijn of haar leven zelf het juridisch vaderschap laten vaststellen. 

Mogelijke betrokkenheid vader

Houd er rekening mee dat de vader, zodra het juridisch vaderschap is vastgesteld, aanspraak kan maken op omgang en mogelijk ook op een zeker moment op gezamenlijk gezag. Dit is iets om van tevoren goed te overwegen. Als de vader de afgelopen jaren nergens op heeft gereageerd en geen enkele interesse heeft getoond, is het niet aannemelijk dat hij direct gezamenlijk gezag krijgt. Toch is het mogelijk dat hij door het opstarten van de procedure besluit om alsnog een rol te willen spelen in het leven van uw kind. 

De procedure en een advocaat

Voor het opstarten van een procedure heeft u een familierecht advocaat nodig. Ons kantoor heeft een aantal gespecialiseerde advocaten die u graag bijstaan. 

Neem gerust contact met mij op voor een vrijblijvend gesprek. Wij helpen u graag om helderheid te krijgen over uw mogelijkheden en de beste aanpak voor u en uw kind te bepalen. Samen zorgen we ervoor dat de biologische vader zijn verantwoordelijkheid neemt, op een manier die past bij wat u wilt.