Echtscheiding als ondernemer bij een algehele gemeenschap van goederen: let op uw rekening-courantschuld!

Als ondernemer met een eigen BV heeft u tijdens uw huwelijk waarschijnlijk regelmatig geld uit uw bedrijf gehaald voor privédoeleinden. Misschien om de hypotheek te betalen, een vakantie te financieren of andere gezinsuitgaven te dekken. Deze opnames worden bijgeschreven op uw rekening-courant, waardoor u een schuld aan uw eigen BV opbouwt. Veel ondernemers trekken deze rekening-courantschuld aan het einde van het jaar weer recht door een dividenduitkering te doen. Soms is dat niet mogelijk en blijft de rekening-courantschuld (gedeeltelijk) staan. 

Maar wat gebeurt er met deze schuld als u gaat scheiden? Moet uw ex-partner de helft meebetalen? Of moet u er als ondernemer en eigenaar van de onderneming alleen voor opdraaien? In deze blog leg ik uit hoe dit juridisch werkt bij echtscheiding en waar u op moet letten.

Wat is een rekening-courantschuld?

Een rekening-courantschuld ontstaat wanneer u als directeur-grootaandeelhouder (DGA) privé-opnames doet uit uw BV die niet meteen worden terugbetaald. Deze opnames worden geregistreerd op een rekening-courant. In de praktijk gebruiken veel ondernemers deze constructie om flexibel geld uit hun bedrijf te halen voor privédoeleinden, zonder dat er direct salaris of dividend hoeft te worden uitgekeerd.

Het gevolg? U bouwt een schuld op aan uw eigen BV. En die schuld kan bij een echtscheiding een flinke rol spelen. 

Valt de schuld in de gemeenschap van goederen?

Als u getrouwd bent in gemeenschap van goederen (de standaardsituatie van voor 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden), vallen alle goederen en schulden die voor en tijdens het huwelijk ontstaan in beginsel in de gemeenschap. In het geval sprake is van een beperkte gemeenschap van goederen omdat er na 1 januari 2018 is getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan vallen alle aangegane schulden en verkregen goederen gedurende het huwelijk in deze beperkte gemeenschap. Dit geldt in beginsel ook voor uw rekening-courantschuld, maar kan dit genuanceerder liggen. In deze blog zal voornamelijk worden ingegaan op de rekening-courantschuld bij de algehele gemeenschap van goederen. Voor huwelijkse voorwaarden en een beperkte gemeenschap van goederen ligt dit namelijk een stuk genuanceerder dan voor een algehele gemeenschap van goederen.  

Cruciaal is waarvoor u de opnames heeft gebruikt:

Heeft u het geld gebruikt voor de hypotheek, boodschappen, vakanties of andere gezinsuitgaven? Dan is de schuld in beginsel een gemeenschapsschuld.

Heeft u het geld gebruikt voor puur persoonlijke uitgaven waar uw partner geen baat bij had? Dan kan worden betoogd dat de schuld (deels) buiten de gemeenschap valt.

In de praktijk is het vaak lastig om precies aan te tonen waarvoor elk bedrag is gebruikt, zeker als het om opnames gaat die jaren geleden zijn gedaan. Daarom wordt in veel gevallen aangenomen dat de schuld in de gemeenschap valt. 

Moet uw ex-partner de helft meebetalen?

Bij echtscheiding worden schulden in beginsel voor gelijke delen gedragen. Dit betekent dat uw ex-partner in principe voor de helft verantwoordelijk is voor de rekening-courantschuld, ook al staat deze op uw naam. 

Mogelijk verweren van de niet ondernemende ex-partner

Uw ex-partner kan verschillende argumenten aanvoeren om te voorkomen dat hij of zij de helft van de schuld moet meebetalen:

1. “De opnames zijn niet ten goede gekomen aan de gemeenschap”

Uw ex kan stellen dat u de opnames heeft gedaan voor persoonlijke doeleinden, zoals zakelijke investeringen, hobby’s of uitgaven waar hij of zij geen profijt van heeft gehad. Als dit wordt aangetoond, kan de rechter oordelen dat de schuld (deels) voor uw rekening blijft, maar zolang dit binnen de perken blijft en blijkt dat dit de gewone gang van zaken was gedurende het huwelijk, zal dit argument niet zonder meer een doorslaggevende factor zijn. 

Wat kunt u hiertegen doen?
Zorg voor goede documentatie. Laat zien dat de opnames zijn gebruikt voor gezinsuitgaven: hypotheekbetalingen, verbouwingen aan de echtelijke woning, vakanties, schoolgeld voor de kinderen, enzovoort. 

2. “De schuld is de keerzijde van winsten die in de BV zijn blijven zitten”

Een veelgehoord argument is dat de rekening-courantschuld eigenlijk de keerzijde is van winsten die u in de BV heeft laten zitten. Als de waarde van uw BV (en dus uw aandelen) is gestegen doordat u winsten niet heeft uitgekeerd, kan uw ex stellen dat het onredelijk is om ook nog eens de helft van de schuld te moeten dragen. 

Voorbeeld:
Stel, u heeft € 200.000 aan winst in de BV laten zitten, waardoor de waarde van uw aandelen is gestegen. Tegelijkertijd heeft u € 100.000 privé opgenomen via de rekening-courant. Uw ex kan dan betogen: “Je hebt € 200.000 in de BV laten zitten (wat in de gemeenschap valt), dus het is niet redelijk dat ik ook nog eens € 50.000 van de schuld moet meebetalen.”

Wat kunt u hiertegen doen?
Dit argument is niet altijd sterk. De waardestijging van de BV en de rekening-courantschuld zijn twee aparte zaken. Bovendien profiteert uw ex ook van de waardestijging van de aandelen aangezien de aandelen van de onderneming eveneens in de algehele gemeenschap van goederen vallen. Toch is het verstandig om dit punt goed te laten onderzoeken en eventueel een deskundige in te schakelen. 

3. “Het is onredelijk dat ik moet meebetalen”

De niet ondernemende ex-partner kan een beroep doen op redelijkheid en billijkheid. Als er bijzondere omstandigheden zijn – bijvoorbeeld als u de opnames heeft gedaan zonder medeweten van uw partner, of als u het geld heeft gebruikt voor zaken die uw ex expliciet heeft afgewezen – kan de rechter oordelen dat een andere verdeling redelijker is. 

Wat kunt u hiertegen doen?
Laat zien dat u transparant bent geweest over de financiën en dat de opnames zijn gedaan met instemming of medeweten van uw partner. Als u samen beslissingen heeft genomen over grote uitgaven, versterkt dit uw positie.

Was uw ex-partner op de hoogte van de schuld?

Een vraag die vaak opkomt: maakt het uit of uw ex-partner tijdens het huwelijk op de hoogte was van het ontstaan van de rekening-courantschuld?

Het korte antwoord: meestal niet. 

Of uw ex-partner wel of niet wist dat u opnames deed uit de BV, heeft in de meeste gevallen geen invloed op de vraag of de schuld in de gemeenschap valt en voor de helft moet worden gedragen. Namelijk, in een gemeenschap van goederen zijn beide echtgenoten in beginsel voor alle schulden die tijdens het huwelijk ontstaan aansprakelijk, ongeacht of zij hiervan op de hoogte waren. De wet gaat ervan uit dat echtgenoten samen verantwoordelijk zijn voor de financiële huishouding.

Uitzondering:

Alleen in zeer bijzondere gevallen – bijvoorbeeld als u bewust schulden heeft gemaakt achter de rug van uw partner om, voor doeleinden waar uw partner expliciet tegen was, of als u opzettelijk informatie heeft achtergehouden – kan een beroep op redelijkheid en billijkheid ertoe leiden dat de schuld niet voor de helft wordt gedragen. Maar dit is eerder uitzondering dan regel. 

Het ontstaan van een regresvordering

De rechter heeft beslist dat ex-partner voor de helft draagplichtig is voor de schuld, wat nu? 

Stel, u lost de rekening-courantschuld af aan uw BV, terwijl uw ex-partner voor de helft draagplichtig is. Dan heeft u recht op een regresvordering: u kunt de helft van het afgeloste bedrag terugvorderen van uw ex. 

In beginsel kunt u dit pas terugvorderen op het moment dat u meer heeft betaald dan dat u op basis van de uw draagplicht zou moeten en ook dan gaat het alleen om het bedrag dat u meer heeft betaald. 

Ter illustratie, er is een rekening-courantschuld van € 100.000,-. De rechter heeft beslist dan wel in het echtscheidingsconvenant is overeengekomen dat beide partners voor de helft draagplichtig zijn voor deze schuld. U besluit € 60.000,- af te lossen. Daarmee ontstaat een regresvordering op uw ex-partner van € 10.000,-. 

Conclusie

Als ondernemer met een rekening-courantschuld staat u bij een echtscheiding voor complexe vragen. In principe moet uw ex-partner de helft van de schuld meebetalen, maar hij of zij kan hier met verschillende argumenten tegenin gaan. Of uw ex op de hoogte was van de schuld maakt daarbij meestal weinig verschil – waar het om draait is waarvoor de opnames zijn gebruikt en zelfs dan wordt er in beginsel vanuit gegaan dat de rekening-courantschuld bij helfte moet worden gedragen. Goede voorbereiding, documentatie en juridisch advies zijn essentieel om uw belangen te beschermen. 

Heeft u vragen over uw situatie?
Neem gerust contact met ons kantoor op voor een vrijblijvend eerste telefonisch gesprek met één van onze gespecialiseerde familierechtadvocaten. Wij helpen u graag om helderheid te krijgen en de beste strategie te bepalen inzake uw echtscheiding.